บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) อธิบายบทบาทและความสำคัญของหนี้ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในฐานะเครื่องมือทางการคลังเพื่อการพัฒนา (2) วิเคราะห์กรอบกฎหมาย/กลไกกำกับที่เกี่ยวข้องกับการก่อหนี้ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และ (3) เสนอแนวทางพัฒนาธรรมาภิบาลและความรับผิดชอบทางการคลังท้องถิ่นให้เกิดความยั่งยืนของการคลังในระยะยาว วิธีการศึกษาใช้การวิเคราะห์เอกสารเชิงคุณภาพร่วมกับการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ (Systematic Literature Review: SLR) โดยกำหนดช่วงเวลาการสืบค้น พ.ศ. 2553 - 2568 (ค.ศ. 2010 - 2025) ครอบคลุมบทความวิชาการ งานวิจัย และเอกสารนโยบาย/รายงานของหน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้อง ทำการคัดเลือกเอกสารตามเกณฑ์ความสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ คุณภาพแหล่งข้อมูล และความครบถ้วนของสารสนเทศ จากนั้นสังเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา (content analysis) และการจัดหมวดหมู่เชิงธีม (thematic synthesis) ผลการศึกษาเสนอว่า หนี้ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีบทบาทหลัก 3 ประการ ได้แก่ (1) เพิ่มขีดความสามารถด้านสภาพคล่องและความยืดหยุ่นทางการคลัง (2) เป็นแหล่งทุนเพื่อการลงทุนสาธารณะ/โครงสร้างพื้นฐานที่ยกระดับบริการสาธารณะ และ (3) เป็นกลไกสร้างวินัยการคลังผ่านกติกาเพดานหนี้ การเปิดเผยข้อมูล และการกำกับติดตามเพื่อป้องกันความเสี่ยงการคลังในอนาคต ทั้งนี้ บทความเสนอแนวทางเชิงนโยบายให้พัฒนากฎหมาย/กติกาความรับผิดชอบทางการคลังท้องถิ่นให้ชัดเจน โดยเน้นกรอบเพดานหนี้แผนการคลังระยะกลาง การมีส่วนร่วมของประชาชน และระบบรายงานสาธารณะ เพื่อให้การก่อหนี้ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสนับสนุนการพัฒนาได้อย่างมีวินัยและยั่งยืน

      This article aims to (1) explain the roles and significance of local government debt as a fiscal

instrument for development, (2) analyze the legal and regulatory framework and oversight mechanisms

governing local borrowing, and (3) propose policy directions to strengthen local fiscal governance and

accountability to ensure long-term fiscal sustainability. The study adopts a qualitative document analysis

combined with a Systematic Literature Review (SLR). The review covers academic articles, research

studies, and policy reports from relevant government agencies published during 2010-2025 (B.E. 2553-2568).

Documents were selected based on their relevance to the study objectives, source quality, and informational

completeness. The selected materials were synthesized through content analysis and thematic synthesis.

Findings suggest that local government debt plays three key roles: (1) enhancing fiscal liquidity and flexibility,

(2) providing financing for public investment and infrastructure to improve public services, and (3) function

- ing as a mechanism for fiscal discipline through debt ceilings, public disclosure, and monitoring systems to

prevent future fiscal risks. The article recommends clarifying and strengthening local fiscal responsibility rules

and related legal frameworks, emphasizing debt ceilings, medium-term fiscal planning, citizen participation,

and standardized public reporting. These measures are expected to support development-oriented local

borrowing while maintaining fiscal discipline and sustainability in Thailand.

กระทรวงการคลัง. (2565). รายงานการบริหารหนี้สาธารณะและแนวทางการกําากับหนี้ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น.

กรุงเทพมหานคร: สํานักงานบริหารหนี้สาธารณะ.

กระทรวงการคลัง. (2566). รายงานภาวะการคลังท้องถิ่นของประเทศไทย พ.ศ. 2566. กรุงเทพมหานคร: สํานักงานเศรษฐกิจการคลัง.

ติณณ์ลภัส ชูพันธ์ ใจวัน และมณฑล อรรถบลยุคล. (2567). ปัญหากฎหมายว่าด้วยหนี้ของเทศบาลที่ส่งผลต่อหนี้สาธารณะ.

วารสารรามคําแหง ฉบับนิติศาสตร์, 13(1), 171–192.

ดิเรก ปัทมสิริวัฒน์. (2553). การคลังท้องถิ่น: รวมบทความวิจัยเพื่อเพิ่มพลังให้ท้องถิ่น (ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 4). กรุงเทพมหานคร:

พี. เอ. ลิฟวิ่ง จํากัด.

ธนาคารออมสิน. (2567). รายงานสถานะเงินกู้ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. กรุงเทพมหานคร: ธนาคารออมสิน.

ธนาคารแห่งประเทศไทย. (2568). รายงานภาวะสินเชื่อภาครัฐและหนี้สาธารณะของท้องถิ่น. กรุงเทพมหานคร: ธนาคารแห่ง

ประเทศไทย.

พระราชบัญญัติกําหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2542. (2542). ราชกิจจานุเบกษา, 116(114 ก), 48–66.

พระราชบัญญัติวินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ. 2561. (2561). ราชกิจจานุเบกษา, 135(27ก), 1–23.

มูนีเร๊าะ เจ๊ะอุมา และพินิจ ดวงจินดา. (2558). การบริหารจัดการหนี้สาธารณะของรัฐบาลไทย. วารสารมหาวิทยาลัยทักษิณ, 18(3 ฉบับพิเศษ), 1–20.

เมืองพัทยา. (2566). หนังสือบรรยายสรุปเมืองพัทยา ประจําปี พ.ศ. 2566. ชลบุรี: เมืองพัทยา.

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. (2560). ราชกิจจานุเบกษา, 134(40ก), 1–90.

สมบูรณ์ ศิริสรรหิรัญ และคณะ. (2565). การฟื้นตัวของประเทศไทยสู่ความยั่งยืนทางการคลังภายหลังสถานการณ์การแพร่

ระบาดของโรคโควิด-19. วารสารคุณภาพชีวิตกับกฎหมาย, 18(1), 121–145.

สํานักงบประมาณกรุงเทพมหานคร. (2567). คู่มือการปฏิบัติงานของสํานักงบประมาณกรุงเทพมหานคร. กรุงเทพมหานคร: สํานักงบประมาณกรุงเทพมหานคร.

สํานักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566). รายงานการขับเคลื่อนการพัฒนาอย่างยั่งยืนในระดับพื้นที่.

กรุงเทพมหานคร: สํานักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

สํานักงานคลังจังหวัดเชียงใหม่. (2566). สรุปการเบิกจ่ายงบประมาณในภาพรวมของจังหวัดเชียงใหม่ ประจําปีงบประมาณ พ.ศ. 2566. เชียงใหม่: สํานักงานคลังจังหวัดเชียงใหม่.

สํานักงานบริหารหนี้สาธารณะ. (2568ก). ข้อมูลหนี้ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (Local Government Debt) ณ ธันวาคม 2568.

ค้นเมื่อ 1 กุมภาพันธ์ 2569, จาก https://www.pdmo.go.th/th/public-debt/debtoflocal

สํานักงานบริหารหนี้สาธารณะ. (2568ข). รายงานสถานะหนี้ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ณ สิ้นเดือนสิงหาคม 2568.

กรุงเทพมหานคร: กระทรวงการคลัง.

City Creditworthiness Initiative. (2022). Indonesia. local government borrowing database country profile.

Washington, DC: World Bank. Retrieved March 24, 2026, from https://www.citycred.org/

(IMF) (2018). Fiscal transparency handbook. Washington, DC: International Monetary Fund.

Japan Local Government Bond Association. (n.d.). Overview and system of local government bonds in Japan.

Retrieved March 24, 2026, from https://www.chihousai.or.jp/en/02/

Kim, S. (2025). Assessing Thailand’s debt ceiling—Room for recalibration? (IMF Selected Issues Paper No.

SIP/2025/054) . Washington, DC: International Monetary Fund.

Korea Local Information Research & Development Institute. (n.d.). Local finance management. Retrieved

March 24, 2026, from https://www.klid.or.kr/eng/engOpen.do

Korea Legislation Research Institute. (2021). Local finance act. Retrieved March 24, 2026, from https://elaw.

klri.re.kr/eng_service/main.do

Ministry of Internal Affairs and Communications. (2010). Local government bond system and market in

Japan. Tokyo: Ministry of Internal Affairs and Communications. Retrieved March 24, 2026, from

https://www.jlgc.org.uk/en/pdfs/MIC%20LGB.pdf

Mochida, N. (2006). Local government finance in Japan Tokyo: Institute for comparative studies in

Local governance. Retrieved March 24, 2026, from https://documents1.worldbank.org/curated/en/

291691468774913337/pdf/330430JP0wbi37171.pdf

Mochida, N. (2015). Local public finance and fiscal discipline in Japan.

Public Finance and Management, 15(3), 245–268.

Musgrave, R. A. (1959). The theory of public finance: A study in public economy. New York: McGraw-Hill.

Oates, W. E. (1972). Fiscal federalism. New York: Harcourt Brace Jovanovich.

Oates, W. E. (1999). An essay on fiscal federalism. Journal of Economic Literature, 37(3), 1120–1149.

(OECD) (n.d.). Subnational finance and investment. Retrieved March 24, 2026, from https://www.oecd.org/

en/topics/subnational-finance-and-investment.html

(OECD) (2015). Recommendation of the council on budgetary governance. Paris: OECD.

(OECD). (2021). Fiscal decentralisation and local government finance: Policy highlights. Paris: OECD Publishing.

Rodden, J. (2002). The dilemma of fiscal federalism: Grants and fiscal performance around the world.

American Journal of Political Science, 46(3), 670–687.

Sithiyot, T., Likitragolwong, T., Samrej, P., & Wannasuksai, S. (2015). Local government debt issuance and

outstanding: Implications for fiscal sustainability. Thailand and the World Economy, 33(1), 1–15.

Sitthiyot, T. (2019). On the rank-size distribution of local government debt.

Thailand and the World Economy, 37(3), 45–60.

Sutherland, D., Price, R., & Joumard, I. (2018). Fiscal rules for sub-central governments: Design and impact

(OECD Working Papers on Fiscal Federalism No. 01). Paris: OECD.

(UNDP) (2023). Localizing the sustainable development goals: Financing and governance perspectives. New York: United Nations Development Programme.

Varanyuwatana, S. (2017). Fiscal decentralization and intergovernmental transfer in Thailand. Thammasat

Review of Economic and Social Policy, 3(2), 6–50.

Vasquez, K., Alex-Okoh, K., Ashcroft, A., Gullo, A., Kroytor, O., Liu, Y., et al. (2024). The legal foundations

of public debt transparency: Aligning the law with good practices (IMF Working Paper No. 24/29).

Washington, DC: International Monetary Fund.

Weingast, B. R. (2009). Second generation fiscal federalism: The implications of fiscal incentives.

Journal of Urban Economics, 65(3), 279–293.

World Bank. (2012). Central–local government relations in Thailand: Improving service delivery. Bangkok:

World Bank.

World Bank. (2022). Subnational borrowing and fiscal responsibility in east asia. Washington, DC: World BankGroup.

World Bank. (2023). Subnational debt financing in Indonesia. Washington, DC: World Bank.