ในปัจจุบันอาชญากรรมทางเทคโนโลยี โดยเฉพาะการหลอกลวงผ่านระบบออนไลน์ การฉ้อโกงทางอินเทอร์เน็ต และ

การควบคุมบัญชีผู้ใช้ผ่าน Mobile Banking มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้ประชาชนได้รับความเสียหายเป็นจํานวนมาก

แม้รัฐบาลจะออกมาตรการทางกฎหมาย เช่น พระราชกําหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี

พ.ศ. 2566 เพื่อปราบปรามบัญชีม้า และที่แก้ไข (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568 เพื่อกําาหนด “หลักความรับผิดร่วม” (shared responsibility)

ให้ธนาคารพาณิชย์และผู้ให้บริการเครือข่ายสัญญาณโทรศัพท์ มีส่วนร่วมรับผิดต่อความเสียหายจากอาชญากรรมทางเทคโนโลยี

เพื่อป้องกันและเยียวยาความเสียหายแก่ประชาชน แต่กฎหมายฉบับใหม่นี้ก็กําหนดมาตรการไว้กว้าง ๆ ไม่มีหลักปฏิบัติที่ชัดเจน

เพียงพอ การใช้สิทธิ์ทางแพ่งของประชาชนจึงยังมีอุปสรรค โดยเฉพาะภาระการพิสูจน์ และการเข้าถึงข้อมูลพยานหลักฐาน

ของผู้เสียหาย รวมถึงการกําหนดขั้นตอนการเยียวยาโดยไม่ต้องฟ้องศาลที่ไม่ชัดเจน

     การศึกษาครั้งนี้มุ่งวิเคราะห์ถึงหน้าที่และความรับผิดทางแพ่งของผู้ประกอบการทั้งสองกลุ่ม ได้แก่ (1) ธนาคารพาณิชย์

ซึ่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 657 และ 659 มีหน้าที่ดูแลเงินฝากด้วยความระมัดระวังสูงสุด และยังต้อง

ดําเนินมาตรการป้องกันตามมาตรฐานของธนาคารแห่งประเทศไทย หากละเว้นหรือไม่ปฏิบัติตามอาจถูกสันนิษฐานว่าประมาท

ตามมาตรา 8/10 แห่งพระราชกําหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (ฉบับที่ 2) ต้องร่วมรับผิด

ในความเสียหายเต็มจํานวน เว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่าดําเนินการอย่างเพียงพอแล้ว และ (2) ผู้ให้บริการเครือข่ายโทรศัพท์ ซึ่งก่อน

พระราชกําหนด ฉบับที่ 2 ประกาศใช้ไม่มีหน้าที่โดยตรง แต่หลังจากนี้ต้องรับผิดร่วมกับธนาคาร หากละเลยมาตรการตามที่ กสทช.

กําหนด อันเป็นการขยายความรับผิดทางแพ่ง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ว่าด้วยละเมิด ตามมาตรา 420 อีกด้วย

     ข้อเสนอแนะของการศึกษานี้ ได้แก่ การปรับปรุงกฎหมายให้กําหนดหลักเกณฑ์ความรับผิดร่วมให้ชัดเจน เทียบเคียง

แนวทาง Share Responsibility Framework ของประเทศสิงคโปร์ แก้ไขหรือเพิ่มบทบัญญัติในพระราชกําหนดมาตรการป้องกัน

และปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี เรื่องภาระการพิสูจน์ให้ตกแก่ผู้ประกอบการ โดยอาศัยหลัก Res Ipsa Loquitur

ในการพิจารณาคดี อีกทั้งออกข้อกําหนดในกฎหมายลําดับรอง หรือประกาศกระทรวง กําหนดแนวทางการเยียวยาผู้เสียหาย

ในคดีอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พร้อมจัดให้มีกลไก “คืนเงินในท่อ” และ “คืนเงินเบื้องต้นชั่วคราว” ซึ่งเปิดโอกาสให้ธนาคาร

คืนเงินที่อายัดไว้ให้ผู้เสียหายโดยไม่ต้องรอการฟ้องร้องเป็นคดี ทั้งนี้เพื่อให้การเยียวยามีประสิทธิภาพ ทันต่อเหตุการณ์และ

ลดภาระทางศาล โดยให้น้ำหนักกับความสามารถในการควบคุมความเสี่ยงของผู้ประกอบการมากกว่าประชาชน

     In the present day, technology-related crimes—particularly online scams, internet fraud, and

unauthorized control of user accounts through mobile banking—are steadily increasing, causing significant

damage to the public. Although the government has introduced legal measures such as the Royal

Decree on Measures for the Prevention and Suppression of Technology Crimes B.E. 2566 (2023) and its

amendment (No. 2) B.E. 2568 (2025)—which introduces the principle of “shared responsibility” requiring

commercial banks and telecommunications network providers to bear joint liability for damages resulting from

technology-related crimes and to take part in prevention and remediation efforts—the new legislation

stipulates broad measures without sufficiently clear guidelines. As a result, civil remedies for victims

remain hindered, particularly regarding the burden of proof and access to evidence, as well as the unclear

procedures for compensation outside of litigation.

     This study aims to analyze the duties and civil liabilities of two key groups of service providers:

Commercial banks, which under Sections 657 and 659 of the Thai Civil and Commercial Code, are obligated

to safeguard deposits with the highest degree of care and implement preventive measures in line with

the standards set by the Bank of Thailand. If these duties are breached, the bank may be presumed to be

negligent by operation of law under Section 8/10 and may be held fully liable for damages unless it can

prove that it took adequate preventative action; and Telecommunications service providers, who, prior to

the second amendment of the Royal Decree, had no direct obligations in this regard. However, following its

enactment, they are now jointly liable with banks if they neglect to implement measures required by the

National Broadcasting and Telecommunications Commission (NBTC), thereby expanding their liability under

tort law as set out in Section 420.

     This study offers the following recommendations: Amend the law to establish clear criteria for shared

liability, taking reference from Singapore’s “Shared Responsibility Framework.” Revise or add provisions

to the Royal Decree on Measures for the Prevention and Suppression of Technology Crimes to shift the

burden of proof onto service providers, applying the doctrine of Res Ipsa Loquitur in legal proceedings. Issue

secondary legislation or ministerial regulations that prescribe explicit procedures for victim compensation

in technology crime cases, including mechanisms for “fund recovery in process” and “provisional interim

reimbursement,” allowing banks to return frozen funds to victims without awaiting formal litigation. These

measures aim to enhance the efficiency and timeliness of victim compensation, reduce the burden on the

courts, and place greater emphasis on the ability of service providers—rather than the general public—to

Manage and control risks.

กีรติ บุญเจือ. (2541). ตรรกวิทยาทั่วไป (พิมพ์ครั้งที่ 16). กรุงเทพมหานคร: ไทยวัฒนาพาณิชย์.

คารม พลพรกลาง. (2567). สถิติแจ้งความออนไลน์ ผ่าน www.thaipoliceonline.com.

ค้นเมื่อ 20 พฤศจิกายน 2567, จาก https://www.thaigov.go.th/news/contents/details/90002

ธิติรัตน์ สมบูรณ์. (2566). ปัญหาอาชญากรรมทางไซเบอร์. ค้นเมื่อ 10 ธันวาคม 2567,

จาก https://www.chula.ac.th/news/138291/

พระราชกําหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568. (2568).

ราชกิจานุเบกษา เล่มที่ 142, ตอนที่ 7ก. ค้นเมื่อ 4 พฤษภาคม 2568, จาก https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/67320.pdf

รุ่ง มัลลิกะมาส. (2568). ธนาคารแห่งประเทศไทยกําหนดมาตรฐานของภาคธนาคารในการร่วมรับผิดชอบ ตาม พ.ร.ก. 

อาชญากรรมทางเทคโนโลยี ฉบับที่ 2. ค้นเมื่อ 5 พฤษภาคม 2568, จาก https://www.bot.or.th/th/news-and-

media/news/news-20250428.html#anchor3-item-081b4c5308

ศนันท์กรณ์ โสตถิพันธุ์. (2561). คําอธิบายกฎหมายลักษณะหนี้ (ผลแห่งหนี้) (พิมพ์ครั้งที่ 4 แก้ไขเพิ่มเติม).

กรุงเทพมหานคร: วิญญูชน.

ศนันท์กรณ์ โสตถิพันธุ์. (2563). คําอธิบายกฎหมายละเมิด จัดการงานนอกสั่ง และ ลาภไม่ควรได้ (พิมพ์ครั้งที่ 9 แก้ไขเพิ่มเติม).

กรุงเทพมหานคร: วิญญูชน.

สํานักงานตํารวจแห่งชาติ. (2566). คําอธิบายลักษณะคดีอาชญากรรมทางเทคโนโลยี, ออกตามความใน ข้อ 5 ของคําสั่ง

สํานักงานตํารวจแห่งชาติ ที่ 182/2566 ลงวันที่ 17 มีนาคม 2566. กรุงเทพมหานคร.

E-Payments User Protection Guidelines. (2024). GUIDELINES ON SHARED RESPONSIBILITY FRAMEWORK.

Retricved June 15, 2024, from https://www.mas.gov.sg/regulation/guidelines/guidelines-on-shared-

responsibility-framework