บทความวิจัยเชิงเอกสารนี้มุ่งศึกษาลักษณะความเป็นนิราศในกวีนิพนธ์ที่บันทึกการเดินทางไปต่างแดนของ โชคชัย บัณฑิต

 ทัศนะต่อสังคมและลักษณะการสร้างสรรค์วรรณศิลป์ โดยศึกษาจากหนังสือรวมบทกวีนิพนธ์ 3 เรื่อง ได้แก่ ของฝาก

จากแดนไกล หลากถ้อยในรอยทางและใต้เมฆต่างเมือง ผลการศึกษาพบว่า กวีใช้ลักษณะบันทึกการเดินทาง สถานที่ เหตุการณ์

หรือสิ่งที่กวีพบในขณะเดียวกันพบลักษณะการพรรณนาอารมณ์แสดงการพลัดพรากที่ไม่ใช่เพียงการพรากจากนางตามขนบเดิม

แต่เป็นการพรากจากผู้คนหรือสังคม กวียังแสดงทัศนะเกี่ยวกับประเด็นปัญหาของวิถีชีวิตชุมชนต่างแดน อิทธิพลของทุนนิยม

ปัญหาของสงครามที่เคยเกิดขึ้นในอดีตและชี้ให้เห็นหนทางแห่งสันติภาพ นอกจากนี้ยังนําเสนอความงามผ่านอารยธรรมเก่าแก่

ได้ ในแง่วรรณศิลป์กวียังคงแสดงพลังผ่านถ้อยคําจินตภาพ พร้อมตั้งคําถามขัดเกลาปัญญา ให้ผู้อ่านรู้เรื่อง รับรส และดื่มด่ำไป

กับศิลปะทางถ้อยภาษาของกวีอันเป็นเครื่องยืนยันถึงคุณค่าและความงามในงานกวีนิพนธ์ไทย

This documentary study explores the characteristics of Niras in Chokchai Bandit’s poetry that records

his journeys abroad, together with his perspectives on society and literary creativity. The analysis is based

on three poetry collections: Kong Fak Chak Daen Klai (Souvenirs from Afar), Lak Thoi Nai Roi Thang

(Diverse Words Along the Way), and Tai Mek Tang Mueang (Beneath Foreign Skies). The findings reveal that the poet

employs a travelogue style, narrating places, events, and encounters along his journeys. At the same time,

the poems convey emotional depictions of separation that move beyond the traditional Niras theme of

parting from a beloved woman, extending instead to a sense of estrangement from communities and society.

The poet also presents reflections on issues such as ways of life in foreign lands, the influence of capitalism,

the consequences of past wars, and pathways toward peace. Furthermore, he conveys beauty through the

portrayal of ancient civilizations. From a literary perspective, Chokchai Bandit demonstrates powerful use

of imagery and raises thought-provoking questions that stimulate intellectual reflection, allowing readers

to comprehend, appreciate, and immerse themselves in the poetic artistry of language - thereby affirming

both the cultural value and aesthetic significance of Thai poetry.

กอบกาญจน์ ภิญโญมารค. (2555). มโนทัศน์เรื่องนิพพานในกวีนิพนธ์ของอังคาร กัลยาณพงศ์.

วารสารวิชาการคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 8(2), 31-47.

กิติราช พงษ์เฉลียว, กีรติ ธนะไชย และโสภี อุ่นทะยา. (2562). การเมืองกับการเดินทางในวรรณกรรมการเดินทางไทย

ตั้งแต่สมัยอยุธยา-รัชกาลที่ 5 กรุงรัตนโกสินทร์. วารสารภาษา ศาสนา และวัฒนธรรม, 8(2), 33-63.

โชคชัย บัณฑิต. (2556). ของฝากจากแดนไกล. กรุงเทพมหานคร: แพรวสําานักพิมพ์.

โชคชัย บัณฑิต. (2559). หลากถ้อยในรอยทาง. กรุงเทพมหานคร: แพรวสําานักพิมพ์.

โชคชัย บัณฑิต. (2562). ใต้เมฆต่างเมือง. กรุงเทพมหานคร: นาคร.

ณัฐกาญจน์ นาคนวล. (2547). นิราศสมัยใหม่ในกวีนิพนธ์ของอังคารกัลยาณพงศ์และไพวรินทร์ขาวงาม.

วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ตรีศิลป์ บุญขจร. (2544). บ้านเก่าของโชคชัย บัณฑิต : สําานึกกวีไทยในกระแสโลกาภิวัตน์.

วารสารมนุษย์ศาสตร์ ปริทรรศน์, 23(1), 33-38.

นพวรรณ งามรุ่งโรจน์. (2559). บทครํ่าครวญในกวีนิพนธ์สมัยใหม่: การสืบสรรค์กับแนวคิดของกวี. วิทยานิพนธ์ศิลปะศาสตร

มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

นิตยา แก้วคัลณา. (2556). สืบสรรค์ขนบวรรณศิลป์: การสร้างสุนทรียภาพในกวีนิพนธ์ไทย. กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

ประกิจ จันตะเคียน และโกวิทย์ ไกยสิทธิ์. (2560). นครคนนอก: ชะตากรรมผู้อพยพในโลกยุคใหม่. วารสารมนุษยศาสตร์และ

สังคมศาสตร์มหาวิทยาลัยรังสิต, 13(1), 101-117.

ปัญชิกา วรรณชาติ, ดวงมน จิตร์จําานงค์ และมนตรี มีเนียม. (2551). คุณค่าของบทประพันธ์ในรวมบทกวีนิพนธ์บ้านเก่า

ของโชคชัย บัณฑิต. วารสารวิชาการคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 4(2), 76-104.

สุปาณี พัดทอง. (2552). “เรือ” ในวรรณคดีนิราศ: มโนทัศน์กับการสร้างวรรณศิลป์. วิทยานิพนธ์อักษรศาสตร

มหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย.

สุภาพร พลายเล็ก. (2566). วรรณกรรมนิราศปัจจุบัน : พัฒนาการด้านรูปแบบ วัตถุประสงค์และเนื้อหา.

วารสารมนุษยศาสตรสาร, 24(2), 69-91.

เสาวณิต จุลวงศ์. (2561). ทุนนิยมวิพากษ์ในวรรณกรรมไทย. วารสารวิชาการคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์,

14(1), 10–52.